Hò chèo ghe – loại hình dân ca đặc sắc trên mảnh đất Bạc Liêu

Ảnh minh họa.

Bạc Liêu là địa phương có nền văn hóa truyền thống lâu đời, có vốn âm nhạc dân gian cổ truyền phong phú, đa dạng và rất đặc sắc như: Hò chèo ghe, điệu nói thơ, Đờn ca tài tử, ca cổ, các điệu lý, hát ru, nhạc lễ… Trong dân ca Bạc Liêu thì hò Bạc Liêu (chủ yếu là hò chèo ghe) chiếm vị trí rất quan trọng trong kho tàng văn học dân gian của vùng đất trẻ này.
Hò chèo ghe Bạc Liêu là một trong những nghệ thuật diễn xướng dân gian của lưu dân miền sông nước Nam bộ, được hình thành trong môi trường chèo xuồng, ghe trên sông nước có từ thời khẩn hoang nhằm gửi gắm tình cảm, bày tỏ nỗi lòng của mình cho con người và thiên nhiên. Hò Bạc Liêu xuất hiện gần như cùng lúc với giọng hò Đồng Tháp, Bến Tre, Trà Vinh, hò sông Hậu… vì có xuất xứ cùng gắn liền với quá trình ngược xuôi trong hệ thống sông ngòi vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Hò chèo ghe Bạc Liêu có 2 loại là hò đơn lẻ và hò đôi. Hò đơn lẻ là loại hò suông, phổ biến từ thời kỳ đầu khẩn hoang đến đầu thế kỷ XX. Lối hò đôi phổ biến từ sau cách mạng tháng Tám 1945. Tuy nhiên, vào những năm 1960, khi điều kiện sông nước thuận lợi cho các sinh hoạt chèo ghe, xuồng hầu như không còn thì giọng hò chèo ghe Bạc Liêu cũng trở nên ít xuất hiện trên các sông rạch. Cũng như Điệu hát thơ, Hò chèo ghe hiện nay hầu như không còn tồn tại trong thực tế, làn điệu hò cũng mai một dần, hầu như chỉ tồn tại trong ký ức của con người mà chủ yếu là ký ức của những người lớn tuổi.
Để bảo tồn di sản âm nhạc cổ truyền quý hiếm có nguy cơ mai một, TS Nguyễn Đình Lâm, Viện Âm nhạc cho biết, hiện Viện Âm nhạc đang tiến hành sưu tầm, phục dựng Hò chèo ghe và sản xuất chương trình để giới thiệu, quảng bá tới khách du lịch. Các sản phẩm  DVD sẽ sử dụng làm sản phẩm giới thiệu, quảng bá thông qua các hình thức làm quà tặng cho khách hàng, làm tài liệu tham khảo cho các trường đào tạo du lịch, phát trên các phương tiện thông tin đại chúng, phát trong khu, điểm du lịch… Đây được xem là biện pháp cần thiết để giữ hồn cho di sản này.
Cùng với Đờn ca Tài tử và Điệu nói thơ, Hò chèo ghe đã và đang nằm trong các kế hoạch bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của Bạc Liêu gắn với phát triển du lịch, đưa tỉnh phát triển kinh tế, văn hóa toàn diện. Hiện Hò chèo ghe đang thực hiện bộ hồ sơ để trình Bộ Văn hóa, TT và DL công nhận là di sản phi vật thể cấp quốc gia. Theo nhiều chuyên gia, Sở Văn hóa, TT và DL Bạc Liêu cần thiết lập một cơ chế để tập hợp những nghệ nhân đã từng nổi tiếng một thời trình diễn các loại hình nghệ thuật này, thành lập các câu lạc bộ để thu hút người đến tham gia sinh hoạt diễn xướng và truyền dạy lại cho thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, cần có chính sách ưu tiên đầu tư giúp địa phương nơi sản sinh ra Hò chèo ghe để họ trực tiếp phục hồi và bảo tồn, làm sống lại những giá trị văn hóa nghệ thuật âm nhạc truyền thống độc đáo này.
Hy vọng cùng với sự giúp sức trong việc nghiên cứu, sưu tầm để bảo vệ của Viện Âm nhạc, hò chèo ghe Bạc Liêu sẽ được bảo tồn, phát huy và thích ứng với cơ chế thị trường, phục vụ cho yêu cầu phát triển của đất nước.

Nguồn: ĐBND