40 năm Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam: Góc nhìn từ người đặt nền móng

Ông đặt nền móng về tổ chức, định hình phong cách nghệ thuật, đồng thời thúc đẩy đổi mới mô hình hoạt động, mở rộng không gian sáng tạo và tiên phong thực hiện cơ chế tự chủ. Những dấu ấn ấy đã góp phần quan trọng, tạo dựng nền tảng vững chắc, để Ban Giám đốc đương nhiệm tiếp nối vững bước phát triển Nhà hát trong bối cảnh mới.

Với nhiều thập kỷ gắn bó, NSND Trần Bình đã có những chia sẻ sâu sắc với phóng viên về chặng đường phát triển của Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam.

 

- Thưa ông, nhìn lại chặng đường dài gắn bó với sự phát triển của Nhà hát, ông cảm nhận như thế nào về hành trình 40 năm qua?

+ Những thành tích và danh hiệu trong 40 năm qua là minh chứng rõ ràng cho hành trình nỗ lực và khẳng định vị thế của Nhà hát. Nhưng điều làm nên những thành tựu ấy không nằm ở con số hay danh xưng, mà ở con người – ở đội ngũ cán bộ và các thế hệ nghệ sĩ đã gắn bó, đồng lòng và bền bỉ cống hiến qua từng giai đoạn. Chính sự tiếp nối không đứt gãy ấy, lớp trước nâng đỡ lớp sau, đã tạo nên sức mạnh nội sinh để Nhà hát vượt qua khó khăn, giữ nghề, giữ lửa và phát triển đến hôm nay.

Ngày 14/4/1986, Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thành lập Đoàn Ca múa Nhạc mới (tiền thân là Đoàn ca múa Nhân dân Trung ương được thành lập năm 1954). Đây là thời điểm giai đoạn đất nước chuyển mình cùng công cuộc Đổi mới, cũng là quãng thời gian Đoàn gặp nhiều khó khăn, cơ sở vật chất không có gì, trang thiết bị nghèo nàn, lạc hậu, nhưng với tinh thần đoàn kết, đam mê với loại hình nghệ thuật mới, cán bộ, nghệ sĩ của Đoàn đã kiên trì, luyện tập, dàn dựng nhiều chương trình phù hợp với công cuộc đổi mới của đất nước và được khán giả nhiều tỉnh thành trong cả nước đón nhận nồng nhiệt.

Tháng 7/1991, với sự tín nhiệm của tập thể cán bộ, nghệ sĩ và lãnh đạo Bộ Văn hóa, tôi được bổ nhiệm Phó Giám đốc. Từ dấu mốc đó, bằng những nỗ lực không ngừng, Nhà hát từng bước ổn định và phát triển, tổ chức nhiều chương trình gây tiếng vang, tiêu biểu như Gala 90 với 55 đêm diễn liên tục, có ngày tới 5- 6 suất, hay các chuyến lưu diễn “cháy vé” tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Nam Định… Đoàn đã thực hiện nhiều chương trình nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị trong và ngoài nước, đồng thời đáp ứng nhu cầu thưởng thức ngày càng cao của đông đảo công chúng yêu nghệ thuật.

Trong suốt 26 năm đảm nhiệm cương vị lãnh đạo, tôi cùng tập thể cán bộ, nghệ sĩ đã bền bỉ gây dựng, phát triển, từng bước tạo nên dấu ấn và khẳng định thương hiệu riêng của Nhà hát. Đến hôm nay, dù không đảm nhiệm công tác quản lý, tôi vẫn tiếp tục đồng hành cùng Nhà hát trong vai trò đạo diễn, dàn dựng các chương trình nghệ thuật, viết kịch bản, góp ý chuyên môn.

 

Với tôi, một người gắn bó với nghệ thuật biểu diễn lâu năm, ngoài tình yêu với nghề nghiệp, tạo dựng các chương trình nghệ thuật mới, thì còn là trách nhiệm với anh em đồng nghiệp, với các diễn viên trẻ và cả định hướng phát triển lâu dài của Nhà hát. Khi một nơi đã gắn bó gần 50 năm, không đơn thuần là công việc, mà chính là lẽ sống, là một phần của cuộc đời mình. Hơn hết, tôi mong những gì chúng tôi – những thế hệ đi trước – đã mở đường, dày công gây dựng Nhà hát sẽ được Ban Giám đốc mới cùng cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên, nhân viên của Nhà hát sẽ tiếp tục phát triển, dâng hiến, cùng tinh thần đoàn kết, dám nghĩ, dám làm, xây dựng được nhiều chương trình nghệ thuật mới, hiệu quả để phục vụ nhân dân, đất nước ngày một tốt hơn.

- Trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong bối cảnh thị trường nghệ thuật và công nghệ phát triển nhanh chóng, theo ông, Nhà hát cần giữ vững những giá trị cốt lõi nào và nên phát triển theo hướng nào trong thời gian tới?

+ Đổi mới là điều tất yếu, nhưng không phải mọi thứ đều thay đổi. Theo tôi, có những giá trị mang tính nền tảng, dù bất kỳ hoàn cảnh nào cũng phải giữ vững.

Đó là bản sắc dân tộc. Làm mới hơn, đậm tính đương đại trong các chương trình nghệ thuật không đồng nghĩa với việc tách rời truyền thống. Ngược lại, càng đi xa càng phải bám chắc vào gốc rễ bản sắc văn hóa dân tộc. Không ý thức được điều đó thì sự đổi mới cũng trở nên vô nghĩa.

Song song với điều đó là sự sáng tạo, sáng tạo không ngừng. Trong một môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, nếu không đổi mới, sáng tạo thì chắc chắn sẽ lạc hậu, bị bỏ lại. Nhưng sáng tạo phải có chiều sâu, có chuẩn mực, không thể chạy theo thị hiếu một cách dễ dãi mà đánh mất giá trị nghệ thuật.

Và trên hết là con người. Tôi luôn tin rằng, sức mạnh lớn nhất của Nhà hát nằm ở sự đoàn kết và gắn bó của đội ngũ. Đó là điều không dễ có, và cũng là nền tảng để Nhà hát vượt qua mọi biến động.

 

Trong bối cảnh hiện nay. Theo tôi, bên cạnh việc tiếp tục giữ vững chất lượng và tính chuyên nghiệp của các chương trình đã làm nên thương hiệu, Nhà hát cần tiếp tục mở rộng không gian sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và cập nhật những xu hướng biểu diễn tiên tiến của thế giới, để kéo và giữ được khán giả đến với sân khấu, tạo ra những trải nghiệm nghệ thuật mới mẻ, phù hợp và hiệu quả với thời đại.

Bên cạnh đó, Nhà hát tiếp tục phát triển các sản phẩm nghệ thuật gắn với đời sống đương đại – kết nối với du lịch, với không gian đô thị, đưa nghệ thuật ra khỏi khuôn khổ sân khấu truyền thống để tiếp cận công chúng một cách tự nhiên hơn, gần gũi hơn, bình dị hơn.

- Ông nhìn nhận và có kỳ vọng như thế nào về sự tiếp nối của Ban lãnh đạo và nghệ sĩ của Nhà hát hiện nay?

+ Tôi vững tin khi Nhà hát hôm nay được dẫn dắt bởi một đội ngũ lãnh đạo trẻ trung, năng động, chuyên nghiệp và am hiểu sâu sắc lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật. Cùng với đó, các thế hệ nghệ sĩ, diễn viên trẻ là lực lượng vẫn bền bỉ gìn giữ và tiếp nối truyền thống của Nhà hát: làm nghề nghiêm túc, đoàn kết, gắn bó và có trách nhiệm. Chính sự kết hợp giữa tư duy đổi mới và nền tảng giá trị được kế thừa ấy đã và đang tạo nên điểm tựa vững chắc, để Nhà hát tiếp tục phát triển ổn định, khẳng định uy tín và vị thế của một đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp hàng đầu quốc gia.

Theo bvhttdl.gov.vn