Bế mạc Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc - 2025: Hành trình lan tỏa di sản, tiếp lửa nghệ thuật truyền thống

Liên hoan do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì tổ chức, phối hợp với Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, khẳng định vai trò quan trọng trong chiến lược bảo tồn và phát huy các loại hình sân khấu truyền thống.

Tiếp sức để nghệ thuật truyền thống chuyển mình và bứt phá

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Trưởng Ban Chỉ đạo Liên hoan Tạ Quang Đông cho biết, sau 10 ngày diễn ra sôi nổi, Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025 đã khép lại với nhiều dấu ấn sâu sắc.

Nhìn lại chặng đường của liên hoan, chúng ta có thể thấy rõ tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc, trách nhiệm và sáng tạo của các đơn vị trên cả nước.

Mỗi vở diễn, mỗi vai diễn không chỉ thể hiện năng lực nghề nghiệp mà còn là kết tinh của tình yêu nghề, khát vọng tiếp nối truyền thống và đổi mới phương thức biểu đạt, phù hợp với nhu cầu thưởng thức ngày càng cao của công chúng. 

Liên hoan cũng ghi nhận sự đóng góp thầm lặng của đội ngũ sáng tạo, những người đã kiến tạo không gian sân khấu giàu thẩm mỹ, hiệu ứng tinh tế, góp phần làm sâu sắc thông điệp của từng tác phẩm.

Tiếp nối thành công của liên hoan, Thứ trưởng Tạ Quang Đông khẳng định, Bộ VHTTDL sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là Tuồng và Dân ca kịch. Bộ sẽ khuyến khích các đơn vị mạnh dạn đổi mới phương pháp tiếp cận, ứng dụng khoa học – công nghệ, mở rộng đối tượng khán giả và cải thiện đời sống nghệ sĩ. 

Các đại biểu tới dự Lễ bễ mạc

Thành công của liên hoan được xem là tiền đề để xây dựng môi trường sáng tạo thuận lợi, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Các tiết mục văn nghệ tại lễ bế mạc

Đánh giá cao tinh thần hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa các đơn vị nghệ thuật, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh, bên cạnh giá trị nghệ thuật, liên hoan còn mở rộng không gian sáng tạo, tạo môi trường giao lưu chuyên môn và bồi dưỡng đội ngũ kế cận tiếp tục gìn giữ và phát huy nghệ thuật truyền thống trong tương lai.

Dù liên hoan đã khép lại nhưng những giá trị mà sự kiện mang lại sẽ tiếp tục lan tỏa trong đời sống nghệ thuật. Đây cũng là dịp để nhìn nhận rõ hơn trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Các tiết mục văn nghệ tại lễ bế mạc

Thứ trưởng Tạ Quang Đông bày tỏ: “Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy môi trường sáng tạo, chú trọng nâng cao chất lượng tác phẩm, củng cố nguồn nhân lực biểu diễn và tăng cường truyền thông để Tuồng và Dân ca kịch đến gần hơn với công chúng hiện đại.

Đây không chỉ là nhiệm vụ của các nhà hát và nghệ sĩ mà còn là trách nhiệm chung của toàn ngành trong gìn giữ và phát huy những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam".

Những tràng pháo tay nồng nhiệt và khoảnh khắc xúc động tại liên hoan năm nay trở thành nguồn động lực để nghệ sĩ thêm tự tin, bền bỉ và sáng tạo. Mỗi tác phẩm, mỗi nhân vật sân khấu là minh chứng sống động cho nỗ lực gìn giữ hồn cốt dân tộc trong bối cảnh hội nhập. 

Với tinh thần trách nhiệm và lòng tự hào của nghệ sĩ, sự đồng hành của các nhà quản lý, địa phương và công chúng, nghệ thuật Tuồng và Dân ca kịch sẽ tiếp tục phát triển bền vững, khẳng định vị thế như một di sản sống giàu sức lan tỏa trong đời sống hôm nay.

14 vở diễn - nơi nghệ sĩ thăng hoa, bản sắc được chạm tới trái tim

Liên hoan năm nay quy tụ 14 vở diễn đến từ các đơn vị nghệ thuật trên cả nước, gồm 08 vở tuồng và 06 vở dân ca kịch thuộc nhiều thể loại.

Đại diện Hội đồng Nghệ thuật, NSND Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật đánh giá các nghệ sĩ đã bám sát nguyên tắc của loại hình, thể hiện tốt hình tượng nhân vật, giữ vẹn bản sắc nghệ thuật và tuân thủ quy chế giải thưởng.

Ông nhận định sự thành công của nhiều vở diễn có phần đóng góp rất quan trọng từ kịch bản. Nhiều tác giả, đặc biệt là các tác giả chuyển thể, xử lý làn điệu linh hoạt và xây dựng trò diễn sáng tạo.

Tuy nhiên, một số kịch bản còn tình trạng “nói thay nhân vật”, đặt vấn đề nhưng chưa khai mở trọn vẹn. Các vở năm nay chưa tạo được trò diễn thật sự đọng lại, chủ yếu do ba yếu tố tự sự – kịch tính – trữ tình chưa được kết hợp nhuần nhuyễn.

Về đạo diễn và các thành phần sáng tạo, nhiều đạo diễn giàu kinh nghiệm nhưng dàn dựng nhiều tác phẩm dễ trùng lặp, chưa nắm chắc ước lệ, bố trí sân khấu nhiều bục bệ gây khó cho diễn viên.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, NSND Nguyễn Xuân Bắc và Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Trần Hướng Dương Tặng hoa và chứng nhận cho Hội đồng nghệ thuật

Một vài vở kỹ thuật còn sai lệch đặc trưng thời kỳ, cảnh trí, trò diễn truyền thống, LED hay ca khúc đôi khi thiếu hài hòa, ảnh hưởng bản sắc loại hình.

Diễn viên là trung tâm sân khấu. Nhiều nghệ sĩ biểu diễn thuần thục động tác và làn điệu khó, vừa giữ nét cơ bản, vừa truyền cảm xúc. Khi tác giả và đạo diễn tạo tích, trò hợp lý, diễn viên thăng hoa, biết biến hóa cơ bản, kết hợp múa, ca với nội tâm nhân vật, hướng tới tinh thần “thanh – sắc – thục – tinh – khí – thần” của Tuồng và Dân ca kịch.

Theo đó, NSND Lê Tiến Thọ đề nghị xây dựng kế hoạch cụ thể, thông báo sớm cho các đơn vị chuẩn bị kịch bản, đạo diễn và ê kíp, tránh tình trạng một người đảm nhận nhiều tác phẩm làm giảm chất lượng. 

NSND Lê Tiến Thọ cũng bày tỏ, Cục Nghệ thuật biểu diễn nên tổ chức đoàn xem và góp ý trước khi liên hoan, những đơn vị không đạt chất lượng sẽ không được triệu tập. Sau liên hoan, cần phối hợp tổ chức hội thảo để khắc phục bất cập và nâng cao chất lượng nghệ thuật.

Tôn vinh thành quả sáng tạo

Kết thúc liên hoan, Ban Tổ chức đã trao 2 Huy chương Vàng và 3 Huy chương Bạc cho các vở diễn xuất sắc nhất. Ở hạng mục cá nhân, 18 nghệ sĩ được trao Huy chương Vàng và 34 nghệ sĩ được trao Huy chương Bạc, ghi nhận nỗ lực vượt khó, tinh thần sáng tạo và sự cống hiến của họ cho sân khấu truyền thống.

Đối với thành phần sáng tạo, giải Xuất sắc được trao cho tác giả kịch bản, đạo diễn, nhạc sĩ và họa sĩ thiết kế trang trí sân khấu, qua đó, khẳng định vai trò quan trọng của họ trong thành công nghệ thuật của mỗi vở diễn.

Khép lại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025, điều còn đọng lại không chỉ là những giải thưởng, những tràng pháo tay hay những khoảnh khắc thăng hoa trên sân khấu, mà là giá trị bền vững của một hành trình gìn giữ và lan tỏa di sản. Liên hoan đã khẳng định mạnh mẽ rằng nghệ thuật truyền thống, dù phải đối diện với nhiều thách thức của thời đại mới vẫn luôn có sức sống riêng, vẫn đủ nội lực để đồng hành cùng đời sống đương đại nếu được nuôi dưỡng đúng cách.

Thành công của Liên hoan năm nay một lần nữa cho thấy khi nghệ sĩ có môi trường sáng tạo, khi chính sách được quan tâm và khi khán giả đồng hành, thì nghệ thuật truyền thống hoàn toàn có thể tiếp tục tỏa sáng, vừa giữ nguyên bản sắc, vừa thích ứng với nhịp sống hiện đại. Từ những sân khấu rực sáng ánh đèn này, niềm tự hào về Tuồng, về Dân ca kịch lại được thắp lên, lan tỏa và tiếp tục được trao truyền.

Thu Trang