Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc – 2026: Đầu tư cho tác phẩm, tiếp sức người làm nghề

Cuộc thi do Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, phối hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng tổ chức. Đợt 1 diễn ra từ ngày 24/10 đến 30/10/2026 tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng; đợt 2 sẽ được tổ chức tại tỉnh Thái Nguyên từ ngày 06/11 đến 12/11/2026. Tổng cộng, hai đợt thi có 33 đơn vị nghệ thuật trong và ngoài công lập, cùng khoảng 800 thí sinh trên cả nước.

Sau lễ khai mạc tối 24/10, 16 đơn vị và gần 400 thí sinh tham gia đợt 1 đã lần lượt bước vào phần dự thi. Các buổi thi diễn ra vào 9h và 20h hằng ngày, kéo dài đến hết ngày 28/10. Ban Tổ chức mở cửa đón khán giả đến thưởng thức, cổ vũ các nghệ sĩ, nhạc công.

Tìm tòi từ chất liệu truyền thống

Tham gia cuộc thi, các đơn vị chú trọng lựa chọn chất liệu âm nhạc truyền thống, đầu tư phối khí, dàn dựng và tập luyện. Nhạc viện TP.HCM chuẩn bị các phần thi với sự tham gia của giảng viên, sinh viên và dàn nhạc dân tộc. TS.NSND Đỗ Quốc Hưng, Giám đốc Nhạc viện TP.HCM cho biết: “Nhạc viện TP.HCM rất vinh dự khi được tham gia Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026. Để chuẩn bị cho cuộc thi, chúng tôi đã lựa chọn những giảng viên, sinh viên có năng lực chuyên môn tốt, đồng thời đầu tư dàn dựng 5 bài thi với sự tham gia của dàn nhạc dân tộc đệm cho các phần độc tấu. Các tác phẩm được chuẩn bị công phu, từ khâu phối khí, dàn dựng đến tập luyện với mong muốn mang đến cuộc thi những tác phẩm thể hiện rõ bản sắc âm nhạc Nam Bộ. Ban Giám đốc cùng các khoa, phòng của Nhạc viện đều dành sự quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất để giảng viên, sinh viên yên tâm tham gia cuộc thi.”

Từ dân ca và những làn điệu quen thuộc, Nhạc viện lựa chọn hướng phát triển tác phẩm mới, kết hợp hòa âm, phối khí hiện đại với âm sắc nhạc cụ dân tộc. Đây là cách tiếp cận được NSND Đỗ Quốc Hưng chia sẻ khi nói về việc khai thác chất liệu truyền thống trong các tác phẩm chuẩn bị dự thi.

Đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh (tỉnh Vĩnh Long) mang đến cuộc thi 4 bài thi, gồm 2 bài thi độc tấu và 2 bài thi hòa tấu, với sự tham gia của gần 20 nghệ sĩ, nhạc công. Chất liệu được khai thác là nghệ thuật Chầm riêng Chà Pây và nhạc Ngũ âm, gắn bó với đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào Khmer Nam Bộ.

Ông Kim Buôn Thươne, Phó Trưởng đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh, cho biết các tác phẩm được dàn dựng mới trên nền tảng âm nhạc truyền thống. Một số đoạn được điều chỉnh tiết tấu để cách thể hiện thêm sinh động nhưng vẫn giữ đặc trưng làn điệu; trang phục dân tộc được sử dụng để thể hiện bản sắc văn hóa Khmer.

Đoàn Nghệ thuật Khmer thuộc Nhà hát Cao Văn Lầu (tỉnh Cà Mau) dự thi với 3 bài thi, gồm 1 bài thi hòa tấu và 2 bài thi độc tấu. Chương trình khai thác âm nhạc gắn với các lễ hội Chôl Chnăm Thmây, Ok Om Bok, Sen Đôn Ta và sinh hoạt văn hóa tại các phum, sóc.

Âm nhạc gắn với từng lễ hội cũng đặt ra yêu cầu riêng trong cách thể hiện tác phẩm. Bà Sơn Thị Na Uy, Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ - Nghệ thuật, Nhà hát Cao Văn Lầu, cho biết mỗi tác phẩm được thể hiện với sắc thái phù hợp với nội dung và không khí của từng lễ hội. Cùng khai thác âm nhạc Khmer Nam Bộ, các đơn vị có những lựa chọn chất liệu gắn với phong tục, tập quán và sinh hoạt văn hóa tại địa phương.

Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen (TP.HCM) cũng chú trọng chất liệu âm nhạc Nam Bộ trong các tác phẩm chuẩn bị dự thi. Ông Lê Đức Thịnh, Phó Giám đốc nhà hát, cho biết đơn vị mong muốn giới thiệu các tác phẩm đến đồng nghiệp, công chúng cả nước, đồng thời tạo cơ hội để nghệ sĩ thể hiện năng lực tại cuộc thi.

Thêm cơ hội cọ xát, nâng cao chuyên môn

Bên cạnh việc giới thiệu bản sắc âm nhạc, cuộc thi còn tạo điều kiện để nghệ sĩ, nhạc công tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp. Đối với lực lượng nhạc công sân khấu, đây là cơ hội thể hiện khả năng làm chủ nhạc cụ, xử lý tác phẩm và phối hợp biểu diễn.

Nghệ sĩ Nguyễn Minh Trường, Phòng Nghệ thuật Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (TP.HCM), đạo diễn tác phẩm dự thi của đơn vị, cho biết cuộc thi là dịp để các nhạc công cọ xát chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp và khẳng định khả năng tại một cuộc thi chuyên nghiệp cấp toàn quốc.

Đối với lực lượng trẻ, công tác chuẩn bị và tham dự cuộc thi còn là quá trình gắn học tập với thực hành sân khấu. Theo NSND Đỗ Quốc Hưng, các giảng viên sẽ trực tiếp hướng dẫn sinh viên về chuyên môn và tâm lý trước khi dự thi, việc cùng tập luyện với giảng viên và dàn nhạc sẽ giúp sinh viên có thêm cơ hội hoàn thiện kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm trong môi trường biểu diễn chuyên nghiệp.

Với tinh thần “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng”, Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 - đợt 1 tại Lâm Đồng đã và đang tạo không gian để các nghệ sĩ, nhạc công giới thiệu những sắc thái riêng của âm nhạc truyền thống, gặp gỡ và trao đổi kinh nghiệm. Qua cuộc thi, các đơn vị có dịp nhìn lại sự đầu tư cho các tác phẩm và đội ngũ nghệ sĩ, nhạc công; các thí sinh được cọ xát chuyên môn, thể hiện và khẳng định năng lực. Những tác phẩm được tiếp tục hoàn thiện, những người làm nghề ngày càng vững vàng sẽ góp thêm sức sống cho âm nhạc dân tộc trong đời sống hôm nay.

Tùng Linh