Vở múa đương đại Nón - Chất liệu truyền thống, hơi thở hiện đại

Một cảnh trong vở diễn Nón.

Đây là tác phẩm do nghệ sĩ, biên đạo múa, nhà sản xuất Vũ Ngọc Khải và nhạc sĩ Ngô Hồng Quang thực hiện.
Chuyên chở hồn dân tộc
Tháng 5-2014, lần đầu tiên nghệ sĩ múa Vũ Ngọc Khải gặp nhạc sĩ Ngô Hồng Quang tại TPHCM. Lúc đó, Quang từ Amsterdam, Hà Lan về chơi. Ngô Hồng Quang là nghệ sĩ nhạc dân tộc Việt Nam, có khả năng làm chủ các nhạc cụ như đàn nhị, đàn bầu, trống, đàn k’ny (nhạc cụ dây có cung vĩ của nhiều dân tộc sống ở vùng Bắc Tây Nguyên), đàn môi của người Mông, đàn tính của người Tày, Nùng… Ngô Hồng Quang cũng đã giành được nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, có kinh nghiệm trình diễn trực tiếp với xiếc, ca nhạc nhưng lần đầu tiên anh được đề nghị kết hợp với múa đương đại.
Với nhà sản xuất Vũ Ngọc Khải, anh sống ở các nước châu Âu hơn 5 năm nên  luôn đau đáu về quê hương Việt Nam, về những tác phẩm mang đậm hồn dân tộc. Về ý tưởng của vở múa, nhà sản xuất Vũ Ngọc Khải cho biết: “Nón được xây dựng từ ý tưởng của trời tròn, đất vuông. Trời tròn như biểu tượng của bánh dày. Đất vuông như biểu tượng của bánh chưng, nó được hình thành từ quan niệm của người Việt xưa. Bánh chưng và bánh dày như sự kết nối hoàn hảo của âm dương và trở thành tín ngưỡng của người Việt trong dịp tết cổ truyền. Nón che mưa, che nắng cho con người. Nón cũng là biểu tượng hình chóp, mong muốn lên tới đỉnh, tới những điều cao hơn, đẹp hơn trong cuộc sống, đó là tình yêu và hạnh phúc”.
Tháng 1-2015, Khải từ TPHCM bay sang Amsterdam để tập được ba buổi cùng Quang. Rồi vào dịp Quang về Hà Nội ăn tết, Khải lại từ TPHCM bay ra để tập thêm được bảy buổi. Còn sau đó vì cách xa nhau đến hơn 10.000km nên họ đành làm việc qua mạng là chính. Cách làm này mới nhưng lại là một trải nghiệm lớn, giúp họ phối hợp nhuần nhuyễn giữa phương thức làm việc độc lập và làm việc nhóm.
Cuối cùng cũng đến ngày Nón thành hình. Sân khấu rất đơn giản. Quang ngồi trên một cái chiếu ở giữa sân khấu, bên trên được che bằng một chiếc nón to. Anh ngồi xếp bằng đánh thức những nhạc cụ dân tộc của ba miền Việt Nam: chiêng dây và chiêng (Tây Nguyên), đàn tính, đàn môi ba lá, đàn môi một lá (Đông Bắc), đàn bầu, chuông (Bắc bộ). Bên cạnh đó, anh còn sáng tạo một loại “ngôn ngữ” riêng dành cho các tác phẩm mà anh hát dành riêng cho Nón. Hát mà không có lời, chỉ là những xướng âm, nhưng người nghe vẫn cảm nhận được âm thanh núi rừng, sông hồ, đồng quê và không gian thuần Việt. Khải múa xung quanh chiếc chiếu của Quang. Khi là anh nông dân chăm chỉ cày sâu cuốc bẫm trên đồng; lúc hân hoan vì mùa vụ bội thu, khi đau khổ vì thiên tai, tình yêu; lúc quằn quại đi tìm bản ngã... Và âm nhạc của Quang luôn có ở bên để kích thích, xoa dịu. Để cuối cùng thì tình yêu người, yêu đời, yêu quê hương xứ sở luôn chiến thắng. Quang còn mạnh dạn ứng dụng yếu tố mở của múa đương đại, một loại hình múa còn khá mới mẻ tại Việt Nam, bằng phương thức 70-30; 70% vở diễn được anh dàn dựng sẵn trên nền nhạc vốn có và 30% còn lại được ứng tác ngay trên sân khấu. Đó sẽ là điểm nhấn đặc biệt. Cũng chính vì thế, mỗi khán giả, tùy theo nhận  thức, trải nghiệm của mình sẽ có những cảm nhận khác biệt về vở diễn.
Đồng điệu
Vũ Ngọc Khải được biết đến với vai trò một nghệ sĩ múa đương đại năng động, tài năng qua các chương trình mà anh đồng thời biên đạo, đạo diễn diễn tập như Chuyện kể những chiếc giày, Mộc, Tích tắc, Sương sớm, Tơ… Anh làm việc nhiều năm ở Thụy Sĩ, Hà Lan, Đức; tham gia nhiều chương trình lớn tại châu Âu, Mỹ, châu Á… và chinh phục nhiều biên đạo nổi tiếng, khó tính như Ismael Ivo (Mishima), Arco Renz (Ha Noi Startdust)… Khải yêu văn hóa, nghệ thuật lẫn truyền thống, con người Việt Nam và anh cũng nhiều lần được thăng hoa cùng vũ điệu trên nền nhạc dân tộc. Nón là dự án mà anh thực hiện bằng tất cả tâm huyết với vai trò vừa là nhà sản xuất, kiêm biên đạo và diễn viên.
Vừa là biên đạo chính, diễn viên chính và nhà sản xuất cho dự án độc lập Nón, Vũ Ngọc Khải chia sẻ về việc những thử thách trong công tác tổ chức, sắp xếp lịch trình làm việc cụ thể nhưng không làm ảnh hưởng hay mất đi tính sáng tạo cần có của một nghệ sĩ. Anh lớn lên và trưởng thành hơn rất nhiều trong thời gian thực hiện dự án này.
Còn với Ngô Hồng Quang, anh chia sẻ: “Khi nhận lời với Vũ Ngọc Khải làm Nón, tôi chưa có ý niệm gì về múa đương đại. Nhưng mới mẻ cũng là thứ kích thích mình. Thế là tôi vừa làm vừa học hỏi, trải nghiệm và thấy rất thú vị”.
Nón, một dự án độc lập của hai nghệ sĩ trẻ Việt Nam, Vũ Ngọc Khải và Ngô Hồng Quang mong muốn mang đến cho khán giả, đặc biệt là khán giả Việt Nam, một chương trình biểu diễn nghệ thuật mang đậm nét hồn Việt nhưng cũng không thiếu hơi thở thời đại.

Nguồn: SGGP