Ballet “Dó”: Khi di sản trở thành động lực sáng tạo trong kỷ nguyên mới

Trong "DÓ", những vật dụng dân gian như nơm, quạt giấy, chiếu hoa hay giấy dó đóng vai trò là căn cốt của tư duy sáng tạo thay vì chỉ là đồ vật trang trí trên sân khấu.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách các nghệ sĩ điều chỉnh chuyển động cơ thể. Nếu ballet cổ điển luôn hướng tới những đường nét thẳng và cú vươn cao kiêu sa, thì ở “Dó”, trọng tâm nghệ sĩ được hạ thấp, bám sát mặt đất.Các nghệ sĩ múa sẽ tái hiện lại nhịp điệu của đời thường: từ dáng dấp quăng chài, gánh nước đến nhịp cấy lúa của cư dân nông nghiệp. Những chuyển động xoắn, cuộn và trượt được tính toán để tạo cảm giác “bám rễ” vào lòng đất mẹ. Đây chính là cách ê-kíp đạo diễn Hương Na Trần, NSƯT Phan Lương và biên đạo Vũ Ngọc Khải "Việt hóa" ngôn ngữ Ballet, khiến những kỹ thuật hàn lâm trở nên gần gũi và mang đậm hơi thở của con người Việt Nam.

Về âm nhạc, “Dó” chọn tổ khúc kinh điển "Bốn Mùa" của Antonio Vivaldi nhưng qua bản chuyển soạn đương đại của Max Richter. Sự giao thoa văn hóa càng trở nên đậm nét khi âm hưởng hàn lâm được kết hợp uyển chuyển cùng các nhạc cụ truyền thống như đàn T’rưng, đàn Tranh...

Khác với mô hình xung đột – cao trào thường thấy trong ballet châu Âu, “Dó” vận hành theo triết lý tuần hoàn của Thần Nông trong văn hóa lúa nước. Vở diễn chia làm 4 phần tương ứng với 4 mùa, nhưng kết thúc lại mở ra điểm khởi đầu – Mùa Xuân. Ở hồi "Gió say", sự dâng trào và tái sinh hòa quyện vào bản hòa ca của vạn vật. Với sự góp mặt của 20 nghệ sĩ từ Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam cùng “phù thủy” múa thể nghiệm Hà Tứ Thiên, mỗi bước nhảy trên sân khấu đều trở thành biểu hiện của tâm hồn và những trải nghiệm cảm xúc sâu sắc.

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển công nghiệp văn hóa, “Dó” xuất hiện như một trường hợp tiêu biểu cho việc kiến tạo sản phẩm nghệ thuật có bản sắc và sức cạnh tranh quốc tế. Sự hợp tác giữa Thanh Productions, Phái đoàn Liên minh Châu Âu và Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam cho thấy một hướng đi chủ động trong hội nhập quốc tế.

Tác phẩm gửi đi một thông điệp rõ ràng: Bản sắc không nằm ở việc sao chép những mô hình sẵn có trên thế giới, mà ở khả năng biến di sản thành động lực sáng tạo. Bằng cách giữ nền tảng kỹ thuật hàn lâm nhưng tái cấu trúc không gian biểu đạt theo nhân trắc học và cảm quan Việt, “Dó” góp phần gia tăng “sức mạnh mềm” quốc gia, đồng thời mở ra tiềm năng xuất khẩu các sản phẩm dịch vụ văn hóa có sức cạnh tranh toàn cầu.

Vở Ballet đương đại “Dó” sẽ chính thức công diễn vào tối ngày 29/03/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm (40 Hàng Bài, Hà Nội), hứa hẹn mang đến một làn gió nghệ thuật mới mẻ và đầy tự hào./.

Theo bvhttdl.gov.vn