Giữ lửa nghệ thuật cải lương bằng đam mê và bản lĩnh của diễn viên trẻ tài năng

Đến từ 12 đơn vị nghệ thuật trên cả nước, 36 thí sinh mang lại đủ sắc thái trích đoạn biểu diễn: từ xã hội, lịch sử, cách mạng đến tuồng cổ, hương xa, thể nghiệm; từ những bi kịch đời thường đến các vai diễn sử thi giàu tính biểu tượng. Suốt các buổi diễn thi sáng - tối mỗi ngày, khán phòng Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đều kín khán giả, cho thấy cải lương chưa mất đi sức hút nếu trên sân khấu vẫn còn xuất hiện những diễn viên trẻ đủ đam mê và bản lĩnh nghề nghiệp.

Trọng Nhân trong trích đoạn Diễn kịch một mình - Ảnh: NHCL THT

Một số diễn viên có diễn xuất nổi bật 

Một trong những thí sinh nổi bật là Trọng Nhân (Đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long) với trích đoạn Diễn kịch một mình của cố soạn giả Lê Duy Hạnh trong buổi thi tối 19/5. Đây là tác phẩm từng được nhiều nghệ sĩ thành danh như NSND Bạch Tuyết thể hiện, nhưng Trọng Nhân vẫn tạo được dấu ấn riêng nhờ khả năng làm chủ không gian biểu diễn và giữ nhịp cảm xúc xuyên suốt. Ở dạng vai “một mình”, mọi áp lực đều dồn lên diễn viên vì không có bạn diễn tạo lực đẩy tâm lý. Liên tục chuyển đổi trạng thái nhân vật – lúc là người nghệ sĩ cô độc, khi hóa thân thành nhà vua, nịnh thần – Trọng Nhân không sa vào phô diễn kỹ thuật tuồng cổ mà biết tiết chế để đào sâu tâm lý nhân vật.

Xu hướng tiết chế cảm xúc thay cho lối diễn bi kịch hóa cũng xuất hiện ở Mỹ Lệ (Nhà hát Cao Văn Lầu) khi cô gây xúc động với vai Hiếu trong Một phút một thời (diễn thi tối 19/5). Nhân vật là cô gái trẻ có cha bị kết án tử hình vì tham nhũng, gia đình tan vỡ, bị dư luận dồn ép đến mức tìm đến ma túy như một lối thoát. Đây là dạng vai rất dễ bị đẩy thành những mảng cảm xúc dữ dội, nhưng Mỹ Lệ chọn lối diễn chậm và mềm, đặt tâm trạng vào từng lớp thoại, từng hơi ca, tạo nên hình ảnh một cô gái non nớt, hoảng loạn nhưng vẫn đáng thương.

Khai thác tốt chiều sâu nội tâm còn có Lê Hoàng Nghi (Đoàn Cải lương Vàm Cỏ) với vai Herostraus trong Kẻ đốt đền (tối 18/5). Nhân vật cực đoan, bị ám ảnh bởi khát vọng lưu danh đến mức tự hủy chính mình, được nghệ sĩ xử lý bằng lối diễn nén cảm xúc thay vì bùng nổ dữ dội. Những đoạn thoại giàu nội lực kết hợp hình thể quyết liệt tạo nên cao trào sân khấu mạnh mẽ. Đặc biệt, ở cảnh nhân vật bị Nữ thần thiêu đốt “tâm hồn”, chiếc micro bất ngờ rơi đúng vào đoạn vọng cổ cao trào mà khán giả chờ đợi, Lê Hoàng Nghi vẫn bình tĩnh tiếp tục ca diễn trong lúc ê-kíp kỹ thuật xử lý sự cố. Cả khán phòng đã dành những tràng pháo tay nồng nhiệt cho bản lĩnh sân khấu của nghệ sĩ trẻ.

Lê Hoàng Nghi  với vai Herostraus trong Kẻ đốt đền - Ảnh: L.Đ

Một gương mặt đáng chú ý khác là Khánh Tâm (Đoàn Hát bội tuồng cổ Ngọc Khanh) với vai Đông Nhật trong trích đoạn Người cáo (sáng 18/5). Ở nghệ sĩ trẻ này nổi bật là kỹ thuật hát mang dấu ấn hát bội nhưng đã được cải biên theo cải lương hiện đại. Cách đẩy chữ, chấm câu gợi nhớ phong cách của các nghệ sĩ kỳ cựu như Lệ Thủy hay Mỹ Châu, nhưng được Khánh Tâm tiết chế nhẹ hơn để phù hợp với nhịp cảm xúc đương đại.

Mở rộng biên độ cải lương đương đại

Nhìn vào danh sách trích đoạn dự thi có thể thấy đề tài lịch sử, hương xưa chiếm số lượng khá lớn như Kẻ sĩ Thăng Long, Trời Nam, Đêm cuối Lý Chiêu Hoàng, Đế đô sóng cả, Lý Chiêu Hoàng, Vương quyền... Trong đó, Nguyễn Trần Minh (Đoàn cải lương Vàm Cỏ) đã thể hiện xuất sắc vai Thành Cát Tư Hãn trong trích đoạn cùng tên (sáng 19/5). Dù giọng ca chưa thật dày bản sắc của dạng vai anh hùng, nam diễn viên vẫn thuyết phục bằng thần thái sân khấu và cách xử lý thoại giàu chiều sâu. Mối quan hệ giữa Thành Cát Tư Hãn và nàng gián điệp Mỵ Cơ được đẩy cảm xúc khá tốt, tạo nên đoạn kết bi thương nhưng đẹp.

Trong khi đó, nghệ sĩ Diễm Kiều của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang ghi dấu với vai nữ cán bộ Nguyễn Thị Thập trong Bão dậy trời Long Hưng (tối 18/5). Nhân vật hiện lên không chỉ là người phụ nữ cách mạng kiên cường mà còn là con người giàu tình cảm riêng tư, phải nén đau thương cá nhân để đồng hành cùng đất nước. Sự chững chạc trong nghề giúp Diễm Kiều xử lý khá trọn vẹn những lớp tâm lý phức tạp.

Ngân Hà với vai phu nhân Macbeth trong Tùy hứng phu nhân Macbeth - Ảnh: NHCL THT

Một ưu điểm của cuộc thi năm nay là hầu như đài từ của các diễn đều tròn vành rõ chữ, làm người nghe thấm thía cuộc đời từ sàn diễn của sân khấu. Theo nhận xét của nhiều khán giả U60, U70 đến xem diễn thi thì các nghệ sĩ trẻ phía Bắc đã giữ được chất giọng bản địa thay vì cố “Nam hóa” phát âm như trước. Tuy giọng chưa thật mượt như nghệ sĩ miền Nam, đa số các diễn viên miền Bắc ca rất chắc nhịp. Nếu nghệ sĩ phía Nam thiên về cảm xúc mạnh, giàu tính sân khấu và sự phóng khoáng trong lối diễn, thì nhiều diễn viên phía Bắc - đến từ Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam; Nhà hát Cải lương Hà Nội; các Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Thanh Hóa, Ninh Bình, Hải Phòng - lại tạo dấu ấn bằng sự điềm tĩnh, kỹ lưỡng trong xử lý nội tâm và nhịp ca. Những điều khác biệt này góp phần tạo nên sắc thái biểu đạt mới cho sân khấu cải lương đương đại.

Là đơn vị có đến sáu diễn viên dự thi, Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam cho thấy sự đa dạng trong lựa chọn trích đoạn mang màu sắc lịch sử, dân gian cùng sự đầu tư kỹ lưỡng về dàn dựng, phục trang, âm nhạc, tạo hình nhân vật và phong cách ca diễn. Trong buổi thi sáng 20/5, Nguyễn Thị Ngọc Linh với vai Ngọc Trần - người vợ thứ ba của Lê Lợi - trong Sỏi nhỏ và non cao gây ấn tượng bởi lối diễn tiết chế, nhiều khoảng lặng, để nhân vật như tự đối thoại với số phận thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào câu ca vọng cổ. Cùng hướng diễn nội tâm ấy, Nguyễn Văn Hiệp với vai người cai ngục trong trích đoạn cùng tên không khai thác sự dữ dội bề ngoài, mà tập trung vào những chuyển biến tâm lý kín đáo của một con người trung hiếu trước vị hoàng tử anh minh. 

Minh Nguyệt trong vai Lý Chiêu Hoàng  bị chi phối bởi quyền lực và định kiến khắt khe - Ảnh: NHCL THT

Ở sắc thái đối lập, Hoàng Tuấn Thịnh với vai Cố Sầu trong Lòng lang dạ sói (tối 20/5) lột tả khá rõ hình ảnh một tộc trưởng độc ác, mưu mô nhưng luôn giằng xé, yếu đuối khi biết người mình yêu vẫn hướng lòng về người khác. Trong khi đó, Minh Nguyệt với vai Lý Chiêu Hoàng của trích đoạn cùng tên và Thu Phương trong vai bà Chủ của Tửu phần bốc cháy lại khắc họa những người phụ nữ bị chi phối bởi quyền lực và định kiến khắt khe của xã hội xưa. Đáng chú ý, Ngân Hà với vai phu nhân Macbeth trong Tùy hứng phu nhân Macbeth tạo dấu ấn bằng lối diễn gần gũi, giàu đời sống nội tâm, không đẩy bi kịch lên cực điểm mà chọn cách thể hiện chiều sâu tâm lý nhân vật qua những xung đột âm thầm.

Ngoài những gương mặt kể trên, cuộc thi năm nay còn nhiều nghệ sĩ trẻ khác cho thấy được nội lực nghề nghiệp, niềm đam mê và khát vọng khẳng định mình. Dù kết quả cuối cùng hiện vẫn chờ Hội đồng Giám khảo quyết định, song nhiều khán giả đã sớm nhận ra, có lẽ giá trị lớn nhất của cuộc thi không chỉ nằm ở những tấm huy chương sẽ được trao, mà ở chỗ góp phần củng cố niềm tin vào lực lượng kế cận của cải lương hôm nay.

Võ Vũ Linh (Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ) trong trích đoạn  Chất ngọc Cầm Thị Giang (diễn thi tối 21/5) - Ảnh: NHCL THT 

Lễ bế mạc, tổng kết và trao giải Cuộc thi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc – 2026 sẽ diễn ra lúc 20 giờ ngày 23/5 tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (136 Trần Hưng Đạo, Phường Bến Thành, TP.HCM).

Theo TC VHNT