Vở kịch "Chim Hải âu": Dấu ấn hợp tác giữa sân khấu kịch Việt Nam và Nhật Bản

Ngày 2.7, tại Hà Nội, đã diễn ra Lễ ký kết dự án hợp tác dàn dựng vở kịch Chim Hải âu.

Dự án do Nhà hát Kịch Việt Nam phối hợp cùng Công ty TNHH Biểu diễn Nghệ thuật Không Giới Hạn và Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản) thực hiện.

Nghệ sĩ Việt Nam - Nhật Bản chung sân khấu

Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Kiều Minh Hiếu nhấn mạnh, với vai trò là đơn vị nghệ thuật hàng đầu trong lĩnh vực kịch nói, Nhà hát luôn chủ động tìm kiếm và thúc đẩy các dự án hợp tác quốc tế nhằm mở rộng không gian sáng tạo, nâng cao chất lượng nghệ thuật và đưa sân khấu Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với thế giới. 

Theo NSƯT Kiều Minh Hiếu, điểm đặc biệt của dự án là sự hội tụ của các nghệ sĩ, đạo diễn, nhạc công và ê-kíp sáng tạo đến từ Việt Nam và Nhật Bản trong một hành trình đồng sáng tạo.

Dù khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và phương pháp làm nghề, nhưng chính sự cởi mở, tinh thần đối thoại và khát vọng cống hiến cho nghệ thuật sẽ giúp các nghệ sĩ vượt qua mọi rào cản để tìm được tiếng nói chung.

Mỗi nghệ sĩ sẽ mang đến những thế mạnh, góc nhìn và trải nghiệm riêng, cùng góp phần tạo nên một tác phẩm vừa tôn trọng giá trị của nguyên tác, vừa mang hơi thở của sân khấu đương đại.

NSƯT Kiều Minh Hiếu bày tỏ tin tưởng, với sự đồng hành của các đơn vị cùng sự tâm huyết của ê-kíp hai nước, Chim Hải âu sẽ được hoàn thiện với chất lượng nghệ thuật cao, mang đến cho khán giả tác phẩm giàu tính sáng tạo và nhiều giá trị nhân văn.

Dự án là sự gặp gỡ của những nghệ sĩ đến từ hai nền sân khấu Việt Nam và Nhật Bản.

Đại diện phía Việt Nam, Nhà hát Kịch Việt Nam mang đến bề dày truyền thống, kinh nghiệm dàn dựng cùng tinh thần không ngừng đổi mới trong sáng tạo nghệ thuật. Trong khi đó, các nghệ sĩ Nhật Bản tham gia dự án đều có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực sân khấu đương đại và các chương trình hợp tác quốc tế.

Sự kết hợp giữa hai ê-kíp không chỉ tạo cơ hội để các nghệ sĩ trao đổi chuyên môn, học hỏi phương pháp làm nghề mà còn góp phần tạo nên một tác phẩm kết hợp hài hoà bản sắc của hai nền văn hóa, mang đến cho khán giả những trải nghiệm nghệ thuật mới mẻ và giàu giá trị.

Đánh giá cao Lễ ký kết, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, NSND Nguyễn Xuân Bắc khẳng định, đây không chỉ là dấu mốc mới trong hợp tác nghệ thuật giữa Việt Nam và Nhật Bản mà còn góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, tạo động lực cho sân khấu Việt Nam hội nhập quốc tế.

NSND Nguyễn Xuân Bắc cho biết, Cục Nghệ thuật biểu diễn luôn quan tâm, đồng hành và tạo điều kiện để các đơn vị nghệ thuật trong Bộ VHTTDL triển khai những dự án hợp tác quốc tế có chiều sâu, qua đó, giúp nghệ sĩ Việt Nam tiếp cận phương pháp sáng tạo mới, học hỏi kinh nghiệm quốc tế và nâng cao chất lượng tác phẩm.

Xa hơn, những mô hình hợp tác này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nghệ thuật biểu diễn và quảng bá năng lực sáng tạo của sân khấu Việt Nam ra thế giới.

Làm mới kiệt tác bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại

Vở kịch Chim Hải âu được dàn dựng từ kiệt tác cùng tên của đại văn hào Nga Anton Chekhov, nhưng không dừng ở việc chuyển thể nguyên tác. Dưới góc nhìn đương đại, ê-kíp sáng tạo lựa chọn tái cấu trúc tác phẩm để phản ánh những chuyển biến về nhận thức và hệ giá trị trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở thế hệ trẻ.

Qua những chủ đề như: nghệ thuật, tình yêu, cái chết và ước mơ,... vở diễn đặt ra những câu hỏi về bản ngã, nỗi cô đơn, sự bất ổn của đời sống cũng như ý nghĩa tồn tại của nghệ thuật.

Sugiyama Tsuyoshi đảm nhận vai trò đạo diễn và xây dựng cấu trúc kịch bản; PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái là cố vấn văn học; NSƯT Kiều Minh Hiếu chỉ đạo sản xuất.

Giám đốc Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam Yoshioka Norihiko cho biết, Chim Hải âu của Anton Chekhov là một kiệt tác sân khấu đã được dàn dựng ở nhiều quốc gia bởi tác phẩm đặt ra những câu hỏi mang tính phổ quát về nghệ thuật, tình yêu, ước mơ và nỗi cô đơn của con người.

Theo ông, dù ra đời vào cuối thế kỷ XIX, những trăn trở ấy vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hiện đại, khi con người, đặc biệt là giới trẻ, vừa mang nhiều khát vọng vừa phải đối mặt với không ít áp lực và bất an.

Chính vì vậy, việc dàn dựng một tác phẩm kinh điển không chỉ là gìn giữ di sản sân khấu mà còn là cách đọc lại quá khứ bằng góc nhìn của hôm nay, để soi chiếu những vấn đề của đời sống đương đại.

Ông Yoshioka Norihiko kỳ vọng dự án hợp tác dàn dựng vở kịch Chim Hải âu sẽ trở thành không gian gặp gỡ của nghệ sĩ và công chúng hai nước, khơi mở những suy ngẫm về sức mạnh của nghệ thuật, sự mong manh nhưng bền bỉ của con người, đồng thời khẳng định giá trị của sáng tạo và đối thoại văn hóa trong việc kết nối Việt Nam và Nhật Bản.

Dự án dự kiến được triển khai qua 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1 (tháng 9 - 10.2026): Tổ chức các buổi workshop tại Hà Nội để nghiên cứu chuyên sâu tác phẩm, tập nghiệm và tuyển chọn diễn viên. 

Giai đoạn 2 (tháng 11.2026 - 1.2027): Tập luyện chuyên sâu tại Hà Nội. Ê-kíp nghệ sĩ Nhật Bản sẽ lưu trú tại Việt Nam để cùng các nghệ sĩ, nhạc công Việt Nam hoàn thiện vở kịch. 

Giai đoạn 3 (tháng 1 - 3.2027): Chính thức công diễn. Dự kiến sẽ có tổng cộng từ 7 -10 suất diễn tại Hà Nội và một số địa phương khác.

Theo Báo Văn hóa